Reclamecode Social Media overbodig?

doutzen l'oreal RSM

Op 1 januari 2014 is de Reclamecode Social Media (RSM) in werking getreden. Deze code moet de transparantie van reclame op internet bevorderen. De code reguleert de reclame en marketingactiviteiten via social media en geldt voor alle Nederlandse bedrijven. De grote vraag: is de code wel zo noodzakelijk? doutzen l'oreal RSMOp basis van art. 3a RSM moet reclame herkenbaar zijn. Dit is echter ook al vastgelegd in art. 11 van de Nederlandse Reclame Code. Daarnaast staat in art. 6:193 d van het Burgerlijk Wetboek dat reclame niet misleidend mag zijn. Waarom dan toch nog een specifieke richtlijn voor sociale media? Openheid is noodzakelijk, aldus Dutch Dialogue Marketing Association (DDMA) en Stichting Reclame Code (SRC). Reclame uitingen op social media nemen steeds meer toe en het is niet altijd duidelijk of het gaat om de mening van iemand of een mening waarvoor is betaald. Voor juristen is het gesneden koek, maar voor de consument niet, aldus Diana Janssen, directrice van DDMA.

Wat houd de code in? Op basis van de RSM moet elke gesponsorde of betaalde tweet, (facebook)post en blogpost een ‘disclosure’ bevatten, zodat het voor de lezer duidelijk is dat het om reclame gaat. De disclosures verschillen per medium. Zo moeten tweets tegenwoordig worden voorzien van hashtags als #adv (advertentie) of #spon (sponsored). Blogs moeten vermelden “Ik ontving dit product van” als er sprake is van gesponsorde content. Bovendien verbiedt de code manipulatie. Een merk mag de reviews over haar product niet zomaar bewerken of verwijderen. Daarnaast zijn fake accounts die reviews schrijven die te mooi om waar te zijn om zo de beeldvorming over een product te beïnvloeden not done. Alle do’s and don’ts vind je hier.

Als er een duidelijke relatie is tussen verspreider en adverteerder hoeft niet expliciet te worden vermeldt dat het om een reclame gaat. Neem bijvoorbeeld Doutzen Kroes, hét gezicht van L’Oreal. Als miss Kroes tweet over de fantastische nieuwe shampoo van L’Oreal, dan wordt veronderstelt dat het duidelijk is dat het om een reclame uiting gaat en mag zij #adv achterwege laten. Gaat het om girl-next-door Sara die veelvuldig over de fantastische producten tweet, maar tegelijkertijd voor L’Oreal blijkt te werken, dan wordt die relatie niet gelijk verondersteld door de consument. Sara zal zich dan duidelijk als werknemer moeten profileren.miss lipgloss RSM #sponDe verantwoordelijkheid om de RSM na te leven ligt bij de adverteerder. Die moet de verspreider wijzen op de regeltjes uit de RSM met het vriendelijke verzoek deze op te volgen. Of de verspreider dat vervolgens ook doet valt buiten die inspanningsverplichting. Kennelijk kan de verspreider dus niet gedwongen worden de regels uit de RSM na te leven. De inspanningsverplichting is overigens ook niet afdwingbaar, want de RSM is een code, geen wetgeving.

Er wordt niet actief toegezien op de naleving. De Reclame Code Commissie buigt zich pas over reclame-uitingen als er een klacht wordt ingediend. Het indienen van zo’n klacht is gratis en laagdrempelig. Bij een klacht wordt de inbreukmaker publiekelijk op de vingers getikt – jawel, de sanctie is slechts het zogenaamde ‘naming and shaming’. So far nog niet echt een succesverhaal: in 2013 werd er maar liefst één hele klacht ingediend die onder de RSM zou vallen en sinds de code in werking is getreden is er zowaar één klacht bijgekomen. Op een gemiddelde bouwaanvraag voor een dakraam komen meer klachten binnen.

De consument is volgens ons niet gek. Het aantal klachten is niet voor niets zo laag. Het is inmiddels onder het gros van de surfers op het wereldwijde web toch wel bekend dat merken graag aanhaken op de populariteit van blogs en daarom producten opsturen om te reviewen, te dragen of om gewoon over te schrijven? Wat vinden jullie?

Leuk artikel? Deel het.