Sneaker Wars: Episode I – Revenge of Rentmeester

michael jordan nike

Het zijn spannende tijden voor sneaker fans. Met de release van de ‘Adidas Yeezy Boost’ (een samenwerking tussen (zelfbenoemd) fashion icon Kanye West en Adidas) afgelopen weekend hoopt Adidas weer wat ruimte te winnen ten opzichte van Nike op de sneakermarkt. Juicy detail daarbij is natuurlijk dat West Nike in 2013 verliet voor Adidas. Dat er geen nieuwe deal met Nike werd beklonken, kwam volgens West omdat Nike hem geen royalty’s zou willen betalen, West – op dat moment net vader geworden – stelde dat hij nu ook een gezin had om te onderhouden, dus het royalty-loze voorstel van Nike was onacceptabel (wie kan hem dit kwalijk nemen; Forbes schat dat de rapper in 2013 slechts een slordige 20 miljoen dollar heeft verdiend). Toch moeten de Amerikaanse en Duitse sneakergiganten hun staarwedstrijd zo nu en dan onderbreken, want er zijn meerdere kapers op de kust, zo bleek recentelijk weer.michael jordan nike

Neem de volgende case. Een beroemdheid, die nog steeds bij Nike onder contract staat en, (klein) deukje voor het (enorme) ego van West, wél een royaltyvergoeding krijgt en zichzelf om die reden officieel billionaire mag noemen, is oud-basketballer Michael Jordan. Zijn sportieve records worden langzamerhand uit de boeken gegooid, maar er is in ieder geval één record wat nog op zijn naam staat. In december 2013 (kerstcadeautje?) werd voor een door hem gesigneerd paar Air Jordan’s het recordbedrag van 104.765 dollar betaald, toegegeven, dit lijkt niet heel veel geld voor een paar sneakers, maar als je het model ziet denk je daar waarschijnlijk anders over. Check ze hier.

Sinds 1998 brengt Nike onder andere deze sneakers en kleding op de markt onder de naam ‘(Air) Jordan’, met daarop trots prijkend het ‘Jumpman logo’. En dat is waar de schoen hier wringt. Dit logo is gebaseerd op een foto die wel verdacht veel lijkt op een andere foto. Volgens Jacobus Rentmeester kan er in ieder geval geen twijfel over bestaan, Nike is aan de haal gegaan met zijn foto (zie hierboven). In 1984 fotografeerde hij Michael Jordan voor LIFE Magazine in een karakteristieke pose (geen traditionele basketbal beweging, maar geïnspireerd op de ‘grand jéte’ uit het ballet, laten we het fusion sporting noemen). Nike heeft Rentmeester in 1984 en later in 1985 een klein bedrag betaald om tijdelijke gebruik te mogen maken van deze foto.

In 1985 heeft Nike de foto van Rentmeester nagemaakt (zie hieronder). Op deze foto schittert Jordan voor de verandering in een Chicago Bulls-outfit, is er sprake van een licht afwijkende grand jéte en de skyline van Chicago wordt als achtergrond gebruikt. Kennelijk vond Nike haar foto beter dan die van Rentmeester, want het Jumpman logo werd op de eigen foto geïnspireerd. Rentmeester is het daar duidelijk niet mee eens nu hij, ongeveer 30 jaar na dato, Nike aanklaagt vanwege (onder andere) inbreuk op zijn auteursrechten, door de Jumpman te hebben ontleend aan zijn foto

.Michael Jordan for Nike by Jacobus Rentmeester

De kans lijkt klein dat er in deze zaak daadwerkelijk een uitspraak zal komen, omdat dit soort ‘’akkefietjes’’ vaak worden geschikt. Auteursrechtelijk bezien is dit jammer, want er spelen een paar interessante vragen.

De hoofdvraag is natuurlijk of Nike’s Jumpman een oorspronkelijk werk is en de persoonlijke stempel van Nike draagt. Daar valt iets voor te zeggen nu de houding van Nike’s Jumpman verschillen toont met die van Rentmeester. De houding van het hoofd, het rechterbeen en de rechterarm zijn anders (Jordan was overigens rechts, dus de kans dat die deze ‘jump’ ooit in competitieverband heeft uitgevoerd lijkt erg klein).vergelijkingsfotoDie inbreuk lijkt dus wel mee te vallen als je de foto van Rentmeester vergelijkt met het logo van Nike. Aan de andere kant lijkt de foto van Nike best (ok, misschien heel) veel op de foto van Rentmeester en ligt het daarom minder voor de hand dat dit als een oorspronkelijk werk zal worden beschouwd, helemaal als je je bedenkt dat Nike (tot tweemaal toe) heeft betaald voor het gebruik van Rentmeesters’ foto.

Bovendien is het opvallend dat Rentmeester pas op 18 december 2014 zijn merk geregistreerd heeft. Dit is (toevalligerwijs?) net nadat in oktober 2014 een artikel op een bekende sneakersite www.nicekicks.com verscheen waarin voor het eerst de link werd gelegd tussen de twee verschillende foto’s. Volgens Rentmeester valt zijn late registratie makkelijk te verklaren, want in de Verenigde Staten kun je pas een rechtszaak instellen wanneer je het werk geregistreerd hebt.

Een potentieel interessante zaak dus, maar onderbuik technisch heeft het er toch een beetje de schijn van dat het pensioen van Rentmeester ietwat tegenvalt en hij op deze manier zijn oude dag wil veiligstellen. Gelukkig voor hem kun je met een gezonde dosis opportunisme erg ver komen in de Verenigde Staten..

Sneakers Wars: Episode I – Revenge of Rentmeester is de eerste blog van Andreas Oomen

Bronvermelding

Foto 1: Michael Jordan by Nike, Foto 2: Michael Jordan for Nike by Jacobus Rentmeester , Foto 3: Vergelijking foto Jacobus Rentmeester en Nike , Uitgelichte Afbeelding: Michael Jordan for Nike by Jacobus Rentmeester 
Leuk artikel? Deel het.